Loading images...

Nystagmus

Wat is het?

Nystagmus is een verzamelnaam voor onwillekeurige, ritmische oogbewegingen. Met onwillekeurig bedoelen we dat het dier geen invloed heeft op deze oogbewegingen, en ze dus ook niet zelf kan stoppen. Deze bewegingen kunnen optreden in horizontale richting, verticaal of kunnen cirkelvormig zijn.
Bij sommige gezonde dieren treedt nystagmus op bij het bewegen/draaien van het hoofd zonder dat hiervoor een pathologische oorzaak te vinden is. Dit heet “fysiologische nystagmus”.
Bij Siamese katten bestaat er ook een aangeboren vorm van nystagmus. Vaak gaat deze gepaard met een erge of minder erge vorm van scheel kijken. Deze dieren lijken geen last te ondervinden van de oogbewegingen. Wel zou het erfelijk zijn en is het dus af te raden om deze dieren te gebruiken in de fokkerij.
Bij oudere honden zien we met enige regelmaat het Idiopatisch Geriatrisch Vestibulair Syndroom: dit is een soort hersenbloeding waarbij de dieren naast nystagmus vaak ook misselijkheid vertonen en moeilijk recht kunnen. Aangezien zij hun evenwicht kwijt zijn, worden eigenlijk wagenziek, met misselijkheid en braken tot gevolg.

Oorzaken

(Pathologische) nystagmus kan veroorzaakt worden door de beschadiging van een van de onderdelen in de schedel die voor het evenwicht zorgen. Het evenwicht wordt o.a. verzorgd door de wisselwerking tussen verschillende structuren: het evenwichtsorgaan, bepaalde kopzenuwen, de hersenen,…

Een beschadiging in 1 van die delen kan problemen met het evenwicht en nystagmus veroorzaken. Dit kan bv. bij een hersenbloeding, een tumor, een binnenoorontsteking, trauma,… Meestal zien we naast de nystagmus ook andere symptomen optreden. Af en toe komt het voor dat de nystagmus het enige symptoom is. De richting van de nystagmus geeft dan soms een idee over de oorzaak:

  • Horizontale nystagmus komt meestal voor bij dieren die een beschadiging hebben opgelopen van delen buiten de hersenen (dus in de “periferie”)
  • Verticale nystagmus duidt meestal op een beschadiging in de hersenen zelf.
  • Roterende nystagmus kan in beide gevallen gezien worden.

Daarnaast is het van belang of de nystagmus constant aanwezig is of enkel wanneer het dier de kop in een abnormale stand houdt (positionele nystagmus).
In het eerste geval ligt de oorzaak meestal perifeer; bij positionele nystagmus ligt de oorzaak meestal centraal.

Diagnose

Aan de hand van het verhaal van de eigenaar en een goed klinisch onderzoek kunnen we vaak een waarschijnlijkheidsdiagnose stellen. Om definitief uitsluitsel te hebben of het bv. omeen tumor of een bloeding gaat, moet er een MRI-scan gemaakt worden. Dit is echter een erg duur onderzoek en geeft enkel antwoord op de vraag wat er precies aan de hand is. Of de patiënt ook te behandelen is, hangt af van de uitslag van de MRI-scan.

Therapie

Uiteraard hangt de behandeling af van de onderliggende oorzaak. Zo zullen we een binnenoorontsteking anders moeten behandelen dan een hersentumor.
Naast de specifieke therapie (dus de behandeling van de onderliggende oorzaak) is het ook erg belangrijk om het dier ondersteunend te behandelen. Dit kan bv. met behulp van antibraakmiddelen, een zachte bedding, het aanbieden van voedsel en water, een verduisterde en stille omgeving, pijnstilling, ontstekingsremmer,…
De gedachte bestaat dat vitamine B een gunstig effect zou hebben op het herstel van de zenuwbanen. Sowieso zal het in elk geval geen schade berokkenen, zodat het in bepaalde gevallen zeker geprobeerd kan worden. Daarnaast worden soms ook middelen uit de geriatrie ingezet. Het effect hiervan is niet altijd even duidelijk bekend.

Prognose

Uiteraard hangt veel af van de onderliggende oorzaak van de nystagmus en het effect van de ingestelde therapie. Uiteraard zal een hersentumor een veel slechtere prognose hebben dan een geriatrisch vestibulair syndroom.